YANGIN NEDİR?
Yangın Mühendisliğinin klasik tanımı ile açıklandığında ; YANGIN, ortamda her zaman ve bir arada mevcut olan, “OKSİJEN“, “YANICI MADDE“ ve “ISI“ nın kontrol dışında birleşmesi ile “ IŞIK “ ( Alev ) ve “ KUVVETLİ ISI “ nın  açığa çıkmasıdır. 
YANGIN'IN
  • İlk Aşamasında, Koku
  • İkinci Aşamasında, Duman
  • Üçüncü Aşamasında, Alev Görülür.
Bir cismin yanabilmesi için, en az ortamda % 14 - % 18 oranında OKSİJEN  bulunması gereklidir.
Normal şartlar altında, havada bulunan OKSİJEN oranı % 21’dir.
 
YANGIN SINIFLARI

Yangınlar, literatürde Yanacak Madde cinslerine göre, dört ana grup altında sınıflandırılmıştır.

A SINIFI  Yangınlar:  Organik kökenli ( Katı ) madde yangınları. Bu malzemeler genellikle karbon bileşikleri olan organik yapıda malzemelerdir ve yanmaları sonucunda karlaşma ve kül meydana gelir.

  • - Ahşap , Kömür, Kağıt , Ot, Selüloz
  • - Kauçuk, Tekstil Ürünleri, Plastik v.s.

A SINIFI Yangınlar, soğutucu etki yaratan maddeler ile müdahale edilmek sureti ile soğutularak söndürülür.

B SINIFI   Yangınlar: Sıvı yanıcı madde ( Akaryakıt ) yangınları. Su ile karışanlar ile karışmayanlar olmak üzere iki sınıfa ayrılır.

  • - Benzin, Benzol, Mazot, Fuel-Oil, Madeni Yağlar,
  • - Vernik, Boya, Tiner, Alkol, Parafin, Aseton, Asfalt, Tutkal v.s. 

B Sınıfı Yangınlar, yanan madde ile oksijen teması kesilerek ( Boğmak ) sureti ile söndürülür. 

C SINIFI   Yangınlar: Gaz halindeki  yanıcı madde yangınları. Yanıcı gaz ve basınç altında sıvılaştırılmış gaz haldeki maddelerin yangınlarıdır.

  • - Metan, Hidrojen, Asetilen
  • - LPG, Propan, Doğal Gaz

C Sınıfı Yangınlar genel kural olarak yangın kaynağı kesilerek ve soğutma işlemi yapılarak söndürülür.

D SINIFI  Yangınlar: Hafif Metal Yangınları

  • - Titanyum, Magnezyum, Alüminyum,
  • - Uranyum, Fosfor, Sodyum

D Sınıf Yangınlar, özel amaçla üretilmiş D sınıfı Kuru Toz ile söndürülür.

Uygulamada, ender de olsa “ E SINIFI “ Yangınlar adı altında sınıflandırılmış, Elektrik Yangınları tanımı ile karşılaşılmaktadır. Ancak, Dünya Yangın Literatüründe “ E SINIFI “ olarak tanımlanan bir yangın sınıfı yoktur.

Elektrik, bir yangın türü değil, yangın nedenidir.

YANGIN SINIFLARINA GÖRE YANMA KARAKTERİSTİKLERİ

A SINIFI Yangınlar,

  • Gri – Kahverengi DUMAN,
  • Sarı – Kırmızı ALEV açığa çıkaran

AĞIR DUMAN görüntülü yangınlardır.( Ahşap Yangınları gibi. )

B SINIFI Yangınlar,

  • Siyah DUMAN,
  • Sarı – Beyaz ALEV açığa çıkaran
  • AĞIR ALEV görüntülü yangınlardır.( Benzin Yangınları gibi.)

C SINIFI Yangınlar,

  • DUMAN sız,
  • Sarı – Beyaz ALEV açığa çıkaran
  • ve ANİ ALEV PARLAMA görüntülü yangınlardır ( LPG Yangınları gibi. )

DUMAN ve ALEV verileri ile, yanan madde hakkında ve yangının ısısı hakkında fikir sahibi olunabilir.

ÖRNEK : ALEV, hafif kırmızımsı bir renk ise yangın henüz başlangıç safhasında olup yaklaşık ısı 500 °C derecedir. ALEV, beyaz - kırmızı bir renk görünümünde ise 1000 °C,  çok az kırmızı, daha çok beyaza dönük bir renk ise yangının ısısı yaklaşık 1.500 °C dir.

YANGIN SÖNDÜRME PRENSİPLERİ

        Yangın söndürmede temel prensip, yangının klasik tanımı yapılırken belirtilen ve yanma şartı için geçerli olan üç unsurdan birinin ( Isı veya Oksijenin veya Yanan Maddenin herhangi birisinin ) ortadan kaldırılması ya da Yanan Madde ile havadaki Oksijen arasındaki kimyasal zincir reaksiyonunun kırılması gerekir.

Bu tanımlama ile, yangın söndürme prensipleri 3 grupta incelenir.

1- SOĞUTARAK SÖNDÜRME ( Isının Düşürülmesi )

       Yanma esnasında yanan maddenin ısısı azaltılır ve yanma derecesinin altına düşürülürse yanma durur. Soğutarak söndürme iki şekilde uygulanır ;

  • - SU İLE SOĞUTARAK SÖNDÜRME
  • - -YANAN MADDEYİ DAĞITARAK SÖNDÜRME

        Burada amaç, yangın nedeni olan yüksek ısıyı bölmek ve ısıyı düşürmektir.

       Su ile soğutarak söndürmenin temeli, yanan maddenin soğutulmasına ve açığa çıkan yanıcı buhar ve gazların azaltılması ve durdurulmasına dayanır.

       Su ile soğutarak söndürme işleminde, özellikle geniş açılı sprey şeklinde püskürtme nozulları kullanılır ve bu püskürtme nozulları vasıtası ile su buharı oluşturulur, boğma etkisi meydana gelir.

       Soğutma yolu ile söndürmede kullanılan maddelerin, söndürmedeki etkinliği, bu maddelerin, özgül ısıları, gizli buharlaşma ısıları ve kaynama noktalarına bağlıdır.

      Suyun, spesifik ısısı ve buharlaşma gizli ısısı yüksek olduğu için, iyi ve etkili söndürme özelliği gösterir.

      Bunun yanında Karbondioksit Gazı, Halojenlendirilmiş Hidrokarbonlu söndürme gazları, Köpük konsantrasyonları, söndürmede soğutma etkisi gösterirler.

2- HAVADAKİ OKSİJEN İLE İRTİBATI KESEREK SÖNDÜRME

Havadaki oksijen ile irtibatı keserek söndürme iki şekilde uygulanabilir ;

  • ÖRTME : Katı maddeler ( halı, kilim, battaniye, kum, toprak, v.s. ) kullanılarak veya kimyasal bileşikler ( Köpük konsantrasyonları veya Kuru Kimyevi Tozlar ) kullanılarak Yanan Maddenin Oksijen ile teması kesilir.
  • BOĞMA :  Bu yöntem, özellikle kapalı veya kolaylıkla kapalı hale getirilebilecek yerlerdeki yangınlarda kullanılır. Hava sirkülasyonuna yol açabilecek bütün açıklıklar kapatılır ve gerekli oksijen sağlanamadığı için yangın kendiliğinden söner.

3- KİMYASAL REAKSİYONUN KIRILMASI İLE SÖNDÜRME

       Yanma Bölgesi içerisinde, ortamda mevcut oksijen konsantrasyonunu bozmak üzere yanma bölgesine bir takım kimyasal maddeler ( Karbondioksit,  Nitrojen veya Halon Alternatifi Gazlar ) boşaltmak sureti ile havanın içerisinde bulunan Oksijen ile Yanan Madde arasındaki kimyasal zincir reaksiyonu bozularak yangın söndürülebilir.

YANGININ,  BÜYÜMESİNİ  ve  HIZLI OLARAK  YAYILMASINI  ÖNLEMEK  İÇİN,  ISININ TRASFER OLABİLECEĞİ, YAYILABİLECEĞİ YÜZEYLERİ VE CİSİMLERİ SOĞUTMAK GEREKİR.

EVİNİZDE YANGIN GÜVENLİĞİ İLE İLGİLİ İPUÇLARI

     Su, tavada yanan yağı söndürmez, aksine etrafa kıvılcım sıçramasına neden olur. Böyle durumlarda tavanın üzerine ıslak bez örtülmesi ve yangının hava ile temasının kesilmesi gerekir. Mümkünse mutfakta yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.

     Çocuklar normal davranış gelişiminin bir parçası olarak bir çok şeye meraklı ve ilgilidirler. Ateş yakmak bunların başında gelir. Bu yüzden kibrit ve çakmakları daima güvenli bir şekilde saklayın. Çocuklarınızdan kibrit ya da çakmak getirmelerini istemeyin. Mümkünse çocukları evde yalnız bırakmayın.

     Evinizde yangın çıktığında paniğe kapılmadan kaçış yolunuzda yangın olup olmadığına bakın. Elektrik ve doğalgazı kendinizi tehlikeye atmadan kapatmaya çalışın. Çıkış yolunuz kapalı ise yangının olduğu kısımdaki kapıları kapatarak yangına en uzak bölüme gidin. Yanınızda el feneri ve su bulundurun. Bulunduğunuz yerde kapının altına ıslak bez yerleştirmek dumanın içeri girmesini engelleyecektir.

     Bir apartmanda alt dairelerden birinde ortaya çıkan yangında evinizin yangın olan tarafındaki perdelerinizi çıkarın ve eşyalarınızı pencereden uzaklaştırın.  

EFE Yangın Güvenlik Sistemleri